تبلیغات
آثار سعید خاوری نژاد - تصویر ایران از دید نخبگان روس: از اواخر دوران شوروی تا کنون

آثار سعید خاوری نژاد

مترجم، محقق است

 

تصویر ایران از دید نخبگان روس: از اواخر دوران شوروی تا کنون

 




     اثر پیش رو در 90 صفحه توسط دمیتری شلاپنتوخ نوشته و در سال 2009 م. توسط مؤسسه مطالعات راهبردی دانشکده جنگ نیروی زمینی ارتش ایالات متحده منتشر گردید و در سال 1394 توسط
دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی مرکز آموزش و پژوهش های های بین المللی وزارت امور خارجه ج. ا. ایران در 104 صفحه منتشر شد. این تحقیق به بررسی دیدگاه های مختلف طیفی از اندیشمندان و نخبگان سیاسی روسی می پردازد که به سبب اهمیت ایران به عنوان متحدی راهبردی برای روسیه در صدد نزدیک کردن این دو کشور بودند. چهره هایی نظیر الکساندر دوگین، لئونید ایواشوف، عبدالواحد نیازوف، پطر سوسلوف، حیدر جمال و شمیل سلطانوف معرفی شده و به دیدگاه های برخی از آن ها به ویژه دوگین، جمال و سلطانوف توجه بیشتری می شود. همچنین خانم دکتر ماندانا تیشه یار، قائم مقام محترم مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا و مدیر بخش همکاری های علمی بین المللی دانشگاه علامه طباطبائی به نگارش سخن آغازین این کتاب همت گمارده و همچنین آقای دکتر جهانگیر کرمی، دانشیار دانشگاه تهران و عضو شورای علمی ایراس نیز مقدمه ای تحلیلی بر این کتاب نوشتند.



فهرست مطالب

سخن آغازین

درباره نویسنده

پیشگفتار

مقدمه تحلیلی: جهانگیر کرمی

مقدمه

روش شناسی

ادبیات موضوع

شکل گیری مدل اوراسیایی

قرارگیری ایران در چارچوب مبحث اوراسیاگرایی / گفتمان ملی گرایی و پیدایش ایده محور روسی ـ ایرانی

اواخر دوران یلتسین: افزایش محبوبیت اوراسیاگرایی و برنامه ریزی برای یک محور روسی ـ ایرانی

جنگ ناتو ـ صربستان و بنیانگذاری موضع ژئوپولتیک اولیه پوتین

آغاز دوران پوتین و اوج رویاهای یک محور روسی ـ ایرانی

چالش مسلمانان

ملی گرایی جدید روسی و دیدگاه جدید در قبال مسلمانان: عواقب آن برای تصویر
ایران

نزدیکی روسیه به اسرائیل به مثابه نشانه سیاست ضد ایرانی

جنگ گرجستان

تحولات اخیر

نتیجه گیری

پی نوشت ها




مقدمه نویسنده

     هدف از این پروژه دنبال کردن روند تکاملی شکل گیری دیدگاه نخبگان روسی در قبال ایران در طول 20 سال گذشته در دوران پسا شوروی است. این دانش به ترسیم دیدگاه کنونی نخبگان درباره ایران در بستر وضعیت ژئوپولتیک روسیه کمک خواهد کرد. نظریه اصلی و نتیجه گیری این تحقیق به صورت زیر است:

     در طول اواخر دوران شوروی و پس از آن، دو روند عمده در رویکرد نسبت به ایران بر نخبگان روسی غالب بوده است. روند اول بر اهمیت راهبردی روابط حسنه با ایران تأکید می کند و بیشتر مورد حمایت ملی گرایان امپراتوری خواه روس، به ویژه آن هایی است که اوراسیاگرا نامیده می شوند. از نظر این گروه، روابط حسنه ایران ـ روسیه نه به منزله استفاده ای موقتی از ایران به عنوان اهرم فشار در معامله با غرب بلکه اتحادی دائمی است.

     گروه دوم معتقد است که روسیه باید از ایران به عنوان یک اهرم فشار در معامله با ایالات متحده و یک شریک تجاری مفید و نه متحدی دائمی استفاده کند. طرفداران این دیدگاه به طور معمول روسیه را یا کشوری متکی به خود یا نزدیک به غرب، بیشتر اروپا، در نظر می گیرند.

     اوراسیاگرایی و عناوین مشابه ملی گرایانه روس در اوایل دوران شوروی ایجاد شد و با آغاز دوران ولادیمیر پوتین به اوج رسید. تا آن زمان، عناصر اوراسیاگرایی با جهان بینی رده های بالای نخبگان، شامل خود پوتین، یکپارچه شده بود. افکار راجع به یک اتحاد راهبردی ممکن، حداقل ضعیف، با ایران نیز در حال محبوبیت یافتن بود. با این حال به زودی پس از آغاز تصدی پوتین، روندی معکوس شروع به تکامل یافتن کرده و بدبینی در قبال ایران و روابط آن با روسیه رشد کرد. این روند، صرف نظر از نوسانات سیاست خارجی روسیه، بر دیدگاه نخبگان روسی درباره ایران تا به امروز غالب بوده است. می توان فرض کرد این نگرش در آینده نزدیک نیز بر دیدگاه نخبگان حاکم خواهد بود.

     تغییرات در رویکرد نخبگان روسی در قبال ایران ـ از فرضِ متحد راهبردی بودن ایران گرفته تا دیدگاهی محتاطانه تر ـ نه خیلی به سبب تغییرات در اوضاع بین المللی بلکه تغییرات داخلی در روسیه است. دیدگاه محتاطانه تر در قبال ایران بازتاب دهنده تنش داخلی فزاینده میان قومیت روس، که هنوز اکثریت نخبگان روسی را تشکیل می دهد، و جامعه اسلامی روسی است. استمرار و افزایش احتمالی این تنش یکی از مهم ترین دلایل روابط محتاطانه و عمل گرایانه روسیه ـ ایران به استثناء برخی رویدادهای غیر قابل پیش بینی است.




تصویر جلد کتاب اصلی




اطلاعات بیشتر